Nieuwjaar

De jaarwisseling is altijd weer een bijzonder moment van bezinning, van terugzien, vooruit kijken en genieten van het NU, bij voorkeur met een oliebol en een lekker drankje.

Wie op zo'n moment, in één globale blik, het reilen en zeilen van de wereld doorschouwt, ziet – zwak uitgedrukt - verdrietige en mooie momenten: dood, maar ook geboorte; ziekte, maar ook genezing; angst en wanhoop, maar ook hoop; teleurstelling en succes, oorlog, strijd, maar ook vrede. Goed en kwaad zijn alom aanwezig. Lief en leed bestaan niet zonder, maar dankzij elkaar. Dat was altijd al zo, en dat zal altijd zo blijven. Toch kunnen wij gelukkig zijn. Hoe?

De media brengen dagelijks het wereldnieuws rechtstreeks in onze huiskamer. Per definitie meer narigheid dan voorspoed. Als waarnemer krijgen wij een eenzijdig en onvolledig beeld voorgeschoteld van wat er in werkelijkheid gebeurt. Hoe is dat als wij naar onszelf kijken? Is het beeld hier ook eenzijdig en onvolledig?

Met een oliebol in de hand en het flitsende geknal van vuurwerk op de achtergrond zoomt onze blik in op ons eigen bestaan. Was het een goed jaar? Wat brengt het volgend jaar? Goede voornemens vechten om de voorrang, maar zijn na enkele weken, alweer grotendeels naar de achtergrond geweken.

Ons persoonlijk leven is geen wereldnieuws. Wij zien ons leven niet van buitenaf, maar wij leven ons leven, ervaren ons leven, voelen ons leven en denken ons leven. Wij zijn gelukkig als het meezit en vallen in een put bij leed. Dat is zo vanzelfsprekend en dat mag, uiteraard. Maar die regie hoeft ons geluk niet afhankelijk te maken van een toevallig lot. Geluk vraagt bezinning, kennis, inzicht en inspanning. Geluk begint bij het besef dat de mens zelf auteur is van zijn leven. Dat leven wordt niet vanuit het niets op een blanco stuk papier geschreven. De genetische aanleg bepaalt samen met een uniek persoonlijk verleden voor een programmering, die – zonder bewuste keuze hieraan te ontsnappen – ook ons toekomstig leven in de greep houdt.

Veel zaken liggen volledig vast in de natuurlijke orde: fysieke mogelijkheden, talenten, karakter, competenties enzovoort. Wij kunnen ons ook niet onttrekken aan natuurwetten. Objecten vallen nu eenmaal naar beneden. Eenmaal geboren, gaan mensen weer dood. Die wetten werken altijd en overal onafhankelijk van menselijke aanwezigheid. De wereld als zodanig trekt zich niets van mensen en menselijk leed aan.

Echter, juist alles wat met geluk te maken heeft, is geen kenmerk van de wereld, maar een creatie van de mens zelf. De wereld als zodanig kent geen goed of kwaad, mooi of lelijk en ook geen leugen of waarheid. Evenmin kent de wereld kleuren, geluiden, gevoel of gedachten. Pas een levende waarnemer hoort trillingen als geluid en ziet lichtgolven als kleur. Slechts de mens vindt ergens iets van, denkt ergens over na, doet er iets mee, ervaart er iets aan, geeft er zin aan en kan er gelukkig mee zijn.

Innerlijk geluk bestaat niet objectief in de buitenwereld, maar is er dankzij de mens alleen in de mens. Hier ligt de bron van geluk, die uitnodigt tot vrij kiezen, voor goedheid, schoonheid en waarheid. Aan deze vrijheid tot kiezen is geen ontsnapping mogelijk, die vrijheid is ons leven. Niet kiezen is ook een keuze.

Wie inziet dat onze wereld onvermijdelijke kaders trekt, waartegen verzet vergeefs is en slechts ongelukkig maakt, accepteert en – sterker gezegd- stemt in met de menselijke conditie. De extremen van tegenstellingen kunnen niet zonder elkaar bestaan. Waar ziekte en dood verdwijnen, wordt leven eerst echt zinloos en ongelukkig.

Durven wij naast goed ook kwaad toe te laten in ons persoonlijk leven? Kunnen wij ondanks het slechte nieuws toch gelukkig zijn? De sublieme creatie van de levensmelodie vraagt om een spel met zowel de witte als de zwarte toetsen op de piano. Wie kiest voor alleen wit of zwart, halveert zijn wereld.

Zo'n jaarwisseling is inderdaad een goed moment voor bezinning. En bedenk, iedere dag begint een volgend nieuw jaar. Veel geluk.

Rein Stoel

U kunt deze column door hier te klikken ook opslaan op uw eigen computer.

naar boven