Paasfeest

Ruim een week ziekenhuisopname en een operatie confronteerden mij weer eens met de kwetsbaarheid van het bestaan. De ingreep was niet levensbedreigend, wel noodzakelijk en ook belastend.

Inmiddels ben ik weer op de hoogte van de gang van zaken in een ziekenhuis. Ook hier heeft het parttime werken toegeslagen. Er waren nogal wat wisselingen van de wacht, waardoor een patiënt veel verschillende zorgverleners aan zijn bed krijgt. De vele korte contacten belemmeren het opbouwen van een vertrouwensband. Echter, iedereen doet zijn best.

Wij weten het allemaal, ons bestaan is kwetsbaar. Ziekte, ongeluk en sterven liggen altijd op de loer. Gelukkig denken wij daar niet voortdurend aan. Wij leven ons leven met volle agenda's en zijn druk. Druk met werk, gezin, huis en haard, relaties, televisie, spelletjes, hobby's enzovoort. Op weg naar morgen hebben wij NU altijd haast. Dat is de kwaal van deze tijd.

Onthaasten is gemakkelijker gezegd dan gedaan, echter niet als je in het ziekenhuis ligt. Alles wat eerst geen uitstel duldde, ligt gewoon stil en…, de wereld draait toch door. Dat is een leermoment.

Tijd genoeg dus om na te denken en te praten. De gesprekken met mijn kamergenoot gingen onverwacht diep. Ik noem hem Luuk. In esoterische kringen zegt men wel dat iedereen je leraar kan zijn, en in dit geval was het zo. Ik herkende zijn manier van leven als ware 'levenskunst'. Zijn reflectieve levenshouding was verrassend genoeg precies de concretisering van wat ik maandelijks op deze plaats in mijn 'overpeinzingen' probeer te verwoorden.

Opeens, nu vier jaar geleden, werd bij Luuk prostaatkanker geconstateerd. Operaties, bestraling en chemotherapie mochten niet baten. De uitzaaiingen gingen verder. Zijn ondraaglijke pijnen worden onderdrukt met een handje vol pijnstillers en een ingenieus in zijn buik geïmplanteerd apparaat. Klagen deed Luuk niet. In tegendeel, hij was opgewekt en humoristisch.

Hij vertelde over zijn leven, over zijn ziekte en over zijn vrouw. Zij was een jaar geleden na een moeilijk ziekbed aan kanker gestorven. Hij sprak positief over zijn leven, samen met vrienden en familie. Dat goede leven zou zo blijven. 'Gelukkig zijn' was een levenshouding geworden.

Zijn kinderen zijn – uiteraard- op de hoogte van zijn situatie, maar hij belast hen niet met zijn dagelijkse zorgen en problemen. Alleen al de organisatie van zijn medicijngebruik is welhaast een dagtaak. Behalve thuishulp en wat burenhulp is hij toch volledig selfsupporting. Hij zei uit te zien naar het komend paasfeest, wanneer hij nog eenmaal al zijn naasten en geliefden om zich heen zou hebben.

Onthaasten en zelfbezinning zijn niet alleen voor ernstig zieken van belang. Waarom wachten met nadenken tot je ziek wordt? De cruciale levensvragen naar zingeving en geluk zijn voor iedereen van belang. Komt zin vanzelf aanwaaien, heeft de wereld als zodanig zin of moet iedereen zelf zin geven? Het beantwoorden van die vragen kost tijd; tijd die wij ons meestal niet gunnen.

Wie, zoals Luuk, toch regelmatig over dergelijke levensvragen nadenkt, gaat dingen in een ander licht bezien. Wat eerst belangrijk leek, blijkt opeens waardeloos te zijn, en omgekeerd. Geluk blijkt opeens niet DAAR te liggen, maar heel dichtbij, namelijk in jezelf. Dat is een gelukkige omstandigheid, want geluk is te kostbaar om het over te laten aan externe toevallige omstandigheden die je niet in de hand hebt.

Onze eigen invloed op ons leven is weliswaar ook gering, maar niet nihil, en –als het om levenshouding en geluk gaat- zelfs beslissend. Denken is namelijk vrij. De kunst is te kiezen voor een levenshouding die recht doet aan de feiten van ons bestaan dat onvermijdelijk kwetsbaar en eindig is. Bij Luuk zag ik het gebeuren, heel concreet in levende lijve. Hij was zijn boosheid, verdriet, angst en pijn innerlijk voorbij. Zijn lot kon hem niet meer deren, noch zijn sterven.

Het voelde wat ongemakkelijk toen Luuk bij zijn vertrek mij moed insprak. Mijn respons van 'vrolijk Pasen' had een bittere bijklank, niet voor hem. Hij zal gelukkig zijn.

Rein Stoel

U kunt deze column door hier te klikken ook opslaan op uw eigen computer.

naar boven