De pedagogische tik (4)

Argumenten contra mijn these: het traditionele model van Flew-Benn-Hart i

Het invloedrijke traditionele model van Flew e.a. geeft een rechtvaardiging van de noodzaak van straf en fysieke dwang. Dit model als zodanig is daarmee een fundamentele objectie tegen mijn these. Wat houdt dit model in? Eerst geef ik de traditionele definitie van het concept ‘straf’, vervolgens vermeld ik de rechtvaardigingsgronden, daarna illustreer ik een dergelijke praxis aan de hand van John Wilson. Ten slotte geef ik een methodische overweging die dit model kan ondermijnen.

Betekenisdefinitie van straf
De betekeniscondities van straf in het traditionele model bestaan uit het:

Ook Langeveld sluit zich bij een soortgelijke visie aan: ‘Punitur, quia peccatum est’ en ‘Punitur, ne peccetur’: er wordt gestraft omdat er gezondigd is en opdat er niet gezondigd zal worden (Langeveld, 1967, p. 125). Langeveld is van mening dat de straf een zedelijk doel dient. Wel pleit hij voor een strafarme opvoeding. De rechtvaardiging van de fysieke straf in het traditionele model komt neer op:

De laatst genoemde rechtvaardigingsgrond ontleent Marshall aan Ewing (1929!). Deze auteur wil goede gewoonten bij het kind inslijpen door angst op te roepen voor de gevolgen van zijn daad (lees: de straf die volgt op zijn verkeerde handelen) en door een emotionele veroordeling door de autoriteit voor wie het kind respect heeft. Dit alles met een begeleidende rationele uitleg.

Illustratie
Wilson acht lichamelijke straffen vooral effectief bij overtreding van duidelijke en specifieke regels. Zijn redenering volgt een viertal denkstappen: 1. Een doelgerichte interactie tussen mensen beoogt het bereiken van een zeker goed en het vermijden van een zeker kwaad 2. Hiertoe zijn regels en normen nodig die hun handelen controleren 3. Om zekerheid te krijgen dat dit werkt, moet trouw aan de regels verbonden worden met voordeel of beloning en een schending van de regels met nadeel of straf 4. Omdat de regels complex zijn en / of het individu onwetend is, wordt niet begrepen waarom aan bepaalde regels moet worden gehoorzaamd. Het is daarom noodzakelijk bevoegde autoriteiten aan te stellen, die moeten worden gehoorzaamd, ongeacht of men het met hen eens is. Ouders krijgen deze autoriteit vanwege hun ouderschap van nature aangewezen.

Het conceptueel raamwerk van deze opvoeding bestaat dus uit begrippen zoals straf, regels, discipline, sancties, autoriteit en enkele daarmee geïmpliceerde concepten (Wilson 1984, p. 105). Wilson claimt dat het netwerk van deze concepten een zodanige logische samenhang vertoont, dat (fysieke) straf in de opvoeding logisch noodzakelijk, en dus onvermijdelijk is.

Methodische overweging
Het is niet goed mogelijk mijn eerder genoemde morele argumenten vóór mijn these met die van het traditionele model één op één tegenover elkaar af te wegen. Daarvoor zijn de invalshoeken te verschillend, sterker nog, zij zijn volledig verscheiden. De paradigma´s bestrijken twee werelden die niet goed met elkaar vergelijkbaar zijn. Zonder regels, autoriteit, gehoorzaamheid en straf is geen menselijk samenleven en geen opvoeding denkbaar, aldus Wilson. Hij spreekt op logische gronden van de onvermijdelijkheid en noodzakelijkheid van deze praxis. Als dit traditionele model adequaat is en houdbaar, dan kan ik mijn these niet handhaven. Dan is een strafloze opvoeding uitgesloten en de noodzaak van slaan en straffen geïndiceerd. De beste verdediging lijkt mij hier de aanval. Mocht ik er in slagen het traditionele model te ondermijnen, dan is straffen niet langer een noodzakelijkheid, maar slechts een mogelijkheid. Dit maximaal haalbare resultaat lijkt erg mager, maar dat is slechts schijn. Waar geen noodzaak tot straffend slaan in de opvoeding meer bestaat, berust het gebruik van fysiek geweld op de vrije keuze van ouders, waarop zij kunnen worden aangesproken (ten minste door hun kind). Verwerping van het traditionele model beschouw ik daarom als de mogelijkheidsvoorwaarde voor de keuze van een opvoeding zonder fysieke straf en daarom als steun voor mijn these.

vorige - 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - volgende

naar boven

Queeste - Erkend lid Vereniging Filosofische Praktijk - Copyright © 2005-2010.