• Kennismaking
• over Rein Stoel
• over Queeste
• Missie
• Activiteiten
• Werkwijze
• Voorwaarden
• Tarieven
• Sitemap
• Handige links

De pedagogische tik...
straf en beloning (5)

Ad 8 Schijnresultaten van conditionering
Het ligt voor de hand, dat bij gebruik van fysiek geweld de zwakste - het kind - ten slotte het hoofd in de schoot legt. Het bereikte effect van volgzaamheid is uiterlijke schijn. Een opvoeding die gebaseerd is op conditionering moet getypeerd worden als disciplinering of dressuur. De opvoedkundige tik leert het kind 'slecht' gedrag vermijden en de beloning leert hem 'goed' gedrag vertonen. In beide gevallen ligt de waarde van het handelen niet de handeling zelf, maar in het gevolg daarvan. Toch klinkt belonen een stuk positiever dan straffen, en..., is positieve aandacht niet het sleutelwoord in de opvoeding? Jawel, maar toch ligt hier een addertje onder het gras. Belonen zonder meer, werkt niet altijd positief. Zo is het resultaat van 'de beloning in het vooruitzicht' niet duurzaam. Kinderen worden dan niet 'van binnenuit' gemotiveerd, maar 'van buitenaf ' geprikkeld tot handelen. Conditionering met straf en beloning levert een afgericht kind op, een kind dat door de uitwendige prikkels van (fysieke) straf en (extrinsieke) beloning is geprogrammeerd.

Het doel van opvoeding is niet een afgericht kind, maar een autonoom persoon die keuzes kan maken en die zich in vrijheid houdt aan waarden en normen. Regels, normen en waarden kunnen er niet worden 'ingeslagen', noch van buitenaf worden opgelegd. Zij zijn altijd het resultaat van de morele ervaring van het kind zelf en de reflectie daarop door een redelijke ratio. Dat betekent voor ouders en kind, samen (na)denken en samen (na)praten over wat er mogelijk mis ging. Echte opvoeding brengt kinderen tot 'gewetensvorming' en 'zelfverantwoordelijke zelfbepaling'. Uitsluitend conditionering met uitwendige prikkels is daartoe niet in staat.

Kiezen voor echt opvoeden
Een enquête zou zeker uitwijzen, dat de meeste ouders goedwillend zijn. Zij ervaren dat fysieke dwang de grens van opvoeden overschrijdt. Ouders willen lief en aardig zijn voor hun kind. Zij gebruiken fysieke middelen in weerwil van zichzelf en - ten einde raad- , uit onmacht en niet uit principe. Zij zouden liever 'pedagogisch' verantwoord handelen, maar zij weten niet hoe dat moet. Veranderen van opvoedingssfeer is lastig. Er is al zoveel interactie tussen ouders en kind voorafgegaan. Het kan zelfs zijn, dat kinderen - al heel jong- onbewust liever kiezen voor aandacht in de vorm van straf en slaag, dan voor helemaal geen aandacht. Toch geldt ook hier, 'beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald'. De beslissende stap in verbetering, is het besluit om iedere vorm van fysieke dwang tegenover het kind af te zweren. Wie gewend is in de omgang met zijn kind fysieke kracht te gebruiken, komt dan in een leemte van handelingsmogelijkheden. Wat te doen als dat kleine lieve ventje voor de zoveelste keer zijn bordje met eten over de grond smijt? Niet slaan, had u besloten. Maar als u dan toch nog eens 'zondigt'? Vergoelijk uw eigen handelen niet, maar besef dat u gefaald heeft. Heb mededogen met uzelf en maak excuus aan uw kind. Luister niet naar de dominee, die zegt dat de pedagogische tik noodzakelijk is. Luister niet naar zijn navolgers, die zeggen 'dat het moet kunnen'. Denk achteraf na over die situatie, omwille van het vervolg en doe het de volgende keer anders. Ik doe enkele suggesties: heb positieve verwachtingen van uw kind, wees duidelijk, redelijk en consequent, maak afspraken en geef positieve aandacht, beloon matig - niet vooraf als belofte maar achteraf als pluim voor zelfgekozen gewenst gedrag - , en ... gebruik geen fysieke kracht. Zoek pedagogische informatie en vraag desnoods professionele hulp en begeleiding.

Er ontbreekt nu nog één beslissende keuze, namelijk: 'Welke persoon wilt uzelf als opvoeder zijn?'.

vorige - 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - volgende