De pedagogische tik... straf en beloning (6)

Identiteit opvoeder
Wie over opvoeding nadenkt, is geneigd te denken dat het alleen om het kind gaat. Opvoeden is echter een wisselwerking tussen opvoeder en kind. De pedagogische tik treft niet alleen uw kind, maar slaat terug naar uzelf als persoon. Wie opvoedt en zich bezint op zijn eigen handelen tegenover het kind, ontkomt niet aan een confrontatie met zichzelf. Opvoeden is - ook - zelf veranderen. De wijsgerig antropologische vraag doet zich voor of ik als ouder iemand wil zijn die zijn kind slaat. Accepteer ik, dat mijn persoonlijke identiteit ten diepste gekenschetst kan worden met termen zoals geweld, dwang, afschrikking en vergelding? De hamvraag in de opvoeding is: 'Wil ik een ouder zijn die zijn kind slaat?' Afhankelijk van uw antwoord op deze vraag is er veel te winnen, maar... ook veel te verliezen.

Samenvatting hoofdpunten

Het recht van ouders tot het kiezen van opvoedingsmiddelen wordt begrensd door de morele status van het kind. Ouders hebben de plicht de morele rechten van het kind te respecteren en alles na te laten wat het kind schade berokkent.
Het juridische model van het strafrecht (straf is noodzakelijk) en het mechanistische model van conditionering (met als instrumenten straf en beloning) zijn niet goed overdraagbaar op het concept van een opvoeding die leidt tot gewetensvorming en zelfverantwoordelijke zelfbepaling. Het aanleren van waarden en normen begint met de morele ervaring van het kind zelf. Ouders die fysieke kracht in de opvoeding gebruiken, laten het kind ervaren dat geweld wint. Ouders die het voorbeeld van redelijkheid geven, weerspiegelen hun eigen waarden en normen op hun kind.
Een beloning achteraf voor gewenst gedrag, in de vorm van een schouderklopje, een knipoog of een ander blijk van vertrouwelijke verstandhouding, stimuleert de intrinsieke motivatie. De beloning in het vooruitzicht ('het toetje'), onder voorwaarde dat 'het werk' wordt gedaan ('bordje leeg eten'), motiveert het kind extrinsiek. Dat maakt het verschil tussen opvoeden tot zelfstandigheid en het afdwingen van volgzaamheid.
Voor de keuzen in de opvoeding zijn de antwoorden op twee vragen beslissend: 'Wil ik een opvoeder zijn die zijn kind slaat?' en 'Wil ik een kind dat handelt uit slaafse volgzaamheid óf uit innerlijke discipline?'
In de opvoeding is de pedagogische tik niet noodzakelijk, noch mogelijk. Fysiek geweld in de opvoeding is zelfs contraproductief. De discussie over de grens tussen mishandeling en de pedagogische tik is oneigenlijk, omdat de grens niet daar ligt, maar tussen niet slaan versus wel slaan. Daarmee valt iedere vorm van fysiek geweld buiten het concept opvoeding en is de term 'pedagogische tik' een contradictio in terminis.

Reacties op dit artikel kunt u in mijn gastenboek plaatsen, tevens kunt u op mijn contact pagina een persoonlijker bericht achterlaten, of een eventuele vraag stellen.

vorige - 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - volgende

U kunt het gehele artikel door hier te klikken ook opslaan op uw eigen computer.

naar boven