De pedagogische tik (6)

Conclusies

Het traditionele model van straf is niet overdraagbaar op het concept van een opvoeding die beoogt te leiden tot gewetensvorming of ‘zelfverantwoordelijke zelfbepaling’. Dit geldt zowel voor de betekenisdefinitie als voor de rechtvaardiging van straf. Opvoedingshandelen kan alleen worden gerechtvaardigd in een context, die eigen is aan opvoeding. Het traditionele model slaagt er niet in de claim van (lichamelijke) straf als logisch noodzakelijk pedagogisch middel te rechtvaardigen. De relatie tussen de ‘regel’ en de beloning dan wel de straf berust op contingentie. Dit maakt straffen niet tot een verplichting, maar tot een wijsgerig antropologische en morele keuze: wie wil ik als opvoeder zijn en hoe zie ik mijn kind? Dit is de keuze voor een kindbeeld dat berust op óf uitwendige (kadaver)discipline en slaafse volgzaamheid, óf innerlijke discipline, gewetensvorming en eigen verantwoordelijkheid.
Mijn argumentatie maakt aannemelijk dat slaan van kinderen niet bijdraagt aan morele opvoeding. Sterker uitgedrukt, juist vanwege die moraliteit is fysiek geweld in de opvoeding contraproductief. De discussie over de grens tussen een (strafbare) mishandeling en de (toelaatbare) pedagogische tik is oneigenlijk, omdat de grens niet daar ligt, maar tussen niet slaan versus wel slaan.
De problematiek van fysiek geweld is niet primair pedagogisch, maar juridisch en / óf andragogisch van aard. Ouders behoeven:
1. voorlichting teneinde de restanten van het traditionele model uit het collectieve geheugen weg te wissen en een nieuw perspectief te bieden;
2. hulpverlening indien zij hun woede- en wraakgevoelens op hun kinderen afreageren;
3. (juridische) straf als zij hun kind willens en wetens zwaar fysiek straffen. Een wettelijk verbod op de pedagogische tik is dan overbodig geworden.
Conceptueel gezien valt iedere vorm van fysiek geweld buiten het concept opvoeding en dit was de strekking van mijn these. De term ‘pedagogische tik’ is een contradictio in terminis en geen paradox.

Rein Stoel is pedagoog en filosoof. Hij is jarenlang in het onderwijs werkzaam geweest en hij voert momenteel de filosofische praktijk ‘Queeste’.

vorige - 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - volgende

U kunt het gehele artikel door hier te klikken ook opslaan op uw eigen computer.

naar boven